
'De wet dwingt de publieke omroep cookies te plaatsen'; 
NRC.NEXT
18 oktober 2012 donderdag
Section: Op de hoogte
 Laura Wismans
Aanleiding
Verontwaardiging alom. Internetters kunnen de sites van de publieke omroep, onder meer http://uitzendinggemist.nl en de websites van radiozenders, niet bekijken als zij geen cookies accepteren. ,,De wet dwingt ons hiertoe", zei een woordvoerder van de publieke omroep (NPO) in de Volkskrant van 11 oktober. Op de website van de NPO is de uitspraak genuanceerder. Onder het kopje 'webstatistieken' staat: ,,Het is verder onderdeel van de wettelijke taak van de publieke omroep om te rapporteren over onze prestaties. Daarvoor is het nodig om webstatistieken bij te houden." Bij de uitleg over andere typen cookies staat niets over wettelijke plicht. Correspondent Zuidoost-Europa Marloes de Koning mailde: 'Ik voel me gechanteerd. Als ik zelfs bij een website van de publieke omroep geen 'nee' kan zeggen tegen cookies, waar dan wel? Ik vraag me af of die wettelijke plicht er is." next.checkt onderzoekt of de wet de NPO dwingt cookies te plaatsen".
En, klopt het?
De taken van de NPO zijn vastgelegd in de mediawet. Artikel 2.22 gaat over de prestatieovereenkomst tussen de publieke omroep en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarin staan afspraken over: ,,kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen voor het media-aanbod en het publieksbereik van de landelijke publieke mediadienst". In de prestatieovereenkomst zelf staat onder 'vergroten bereik' over video: ,,De publieke omroep bereikt gemiddeld over de gehele concessieperiode wekelijks 85 procent van de Nederlanders." Audio moet wekelijks de helft van de Nederlanders bereiken. Op de websites is ook video en audio te zien en horen en zij vallen zodoende onder het bereik van video en audio. Prestaties moeten dus volgens de wet inderdaad worden bijgehouden.
Maar cookies zijn niet de enige mogelijkheid hiervoor. Een server weet welke IP-adressen welke webpagina's bezoeken. ,,Je kunt ook IP-adressen loggen", zegt Bard Barnard, docent ICT aan de Hanzehogeschool Groningen. ,,Dit is wel minder zeker. IP-adressen kunnen veranderen en bedrijfsnetwerken werken soms met één IP-adres." ,,Cookies geven veel meer nauwkeurigheid", zegt ook Herbert Bos, hoogleraar bij de afdeling Informatica van de Vrije Universiteit. ,,Maar ze zijn ook niet supernauwkeurig. Als je eerst je computer gebruikt en dan je telefoon dan lijken dat twee bezoekers." Voor webstatistieken zijn cookies wel het meest gangbaar.
De NPO plaatst naast cookies voor bezoekersstatistieken nog drie andere soorten cookies. (1) Om de website goed te laten werken - deze mogen ook zonder toestemming worden geplaatst, (2) voor reclamedoeleinden en (3) om de sociale mediafuncties te laten werken. In de mediawet is ook de Ster opgenomen, die de reclame bij de publieke omroep verzorgt. De Ster is net als andere reclamemakers gebaat bij zoveel mogelijk informatie over het publiek. Reclamecookies verzamelen naast informatie over het bereik ook vaak voorkeuren van gebruikers. In de wet staat niet dat ook die voorkeuren van gebruikers moeten worden verzameld. Ook over sociale media rept de mediawet niet.
Het is voor bezoekers van de websites van de NPO niet mogelijk om een type cookie niet toe te staan en de rest wel. Het is alles of niets. Technisch is het best mogelijk bezoekers deze keuze te geven. Barnard: ,,Het is niet heel moeilijk om meerdere cookies op de computer van de gebruiker te zetten en om de gebruiker voor elk van deze de mogelijkheid te bieden om ze te accepteren." Ook kan de NPO zelf kijken of adverteerders cookies gebruiken en als een bezoeker aangeeft deze cookies niet te willen kan de NPO-webserver alleen advertenties doorgeven die geen cookies gebruiken, zegt Bos. ,,Deze oplossing is niet direct elegant, maar het werkt wel."
Overigens zijn de meeste Nederlandse websites nu in overtreding van de cookiewet. Die schrijft voor dat bezoekers actief het plaatsen van cookies moeten accepteren, zoals bij de publieke omroep nu het geval is. De kennisgeving dat cookies worden geplaatst die nu op veel sites staat, voldoet niet.
Conclusie
De NPO zegt dat zij zich door de wet gedwongen voelt cookies te plaatsen. Op hun website staat alleen onder het kopje 'webstatistieken' dat dit wettelijk nodig is. Hoewel bezoekersstatistieken ook op een andere manier bij te houden zijn, kan dat inderdaad het meest nauwkeurig via cookies. De andere cookies die worden gebruikt voor sociale media en advertentiedoeleinden worden niet geplaatst ten behoeve van een wet. Het is technisch gezien mogelijk de bezoeker de keuze te geven om sommige cookies wel en sommige cookies niet te accepteren, maar die mogelijkheid geeft de NPO niet. Al met al beoordelen wij de stelling dat de wet de publieke omroep verplicht om cookies te plaatsen als half waar.
IP-adres
Een cookie is een bestand dat een website op de computer van een gebruiker neerzet. Het onthoudt klikgedrag en voorkeuren.
IP-adres
Een uniek nummer dat elke computer heeft. Een huisadres voor computers als het ware. Hiermee kunnen computers elkaar vinden en identificeren.
 
De publieke omroep in de Volkskrant van 11 oktober en op haar website
